A
Ajan
Her yönetilen cihaza kurulan, MDM sunucusundan politika ve komut alan ve cihazın durumunu sunucuya bildiren uygulama. Android’de ajan genellikle cihazın DPC’si (Device Policy Controller) olarak çalışır. Bkz. MDM nasıl çalışır.
Android Enterprise
Google’ın kurumlarda Android cihaz yönetimi için sunduğu çerçeve. Yönetim modlarını (tam yönetilen cihaz, iş profili, tek amaçlı cihaz), kayıt yöntemlerini ve bir MDM’in uygulayabileceği politikaları tanımlar. Bkz. Android Enterprise nedir.
Anlık bildirim (push)
Sunucudan cihaza, cihaz istemeden gönderilen mesaj. MDM’ler anlık bildirimleri, ajanı uyandırarak yeni komutları almasını sağlamak ve kullanıcılara mesaj göndermek için kullanır. Bkz. mesaj ve bildirim.
APK
Android Package; Android’de uygulama kurmak için kullanılan dosya biçimi. Kurumlar kendi geliştirdikleri uygulamaları çoğu zaman herkese açık mağaza yerine MDM üzerinden APK olarak dağıtır.
Attestation
Sunucunun, cihazın gerçek olduğunu ve üzerinde oynanmadığını doğrulamasını sağlayan yöntem; Türkçede cihaz bütünlüğü doğrulama da denir. Android key attestation, cihazın güvenli donanımında saklanan anahtarları kullandığı için doğrulama sonucunu taklit etmek zordur. MDM’ler bir cihaza güvenmeden önce bütünlüğünü bununla kontrol eder. Bkz. güvenlik ve uyumluluk.
B
BYOD (Bring Your Own Device)
Çalışanların kişisel cihazlarını iş için kullandığı sahiplik modeli. Android’de BYOD genellikle iş profiliyle yönetilir; kurum yalnızca iş uygulamalarını ve verisini yönetir. Bkz. iş profili ve kişisel cihazlar.
C
Canlı Kontrol
Cihaz ekranını anlık olarak görmek ve izin verilen durumlarda uzaktan kullanmak. Yardım masaları sorunları cihazı toplamadan çözmek için kullanır. Bkz. Canlı Kontrol.
Cihaz kaydı
Bir cihazın yönetilebilmesi için MDM’e kaydedilmesi süreci (enrollment). Kayıt sırasında ajan kurulur ya da etkinleştirilir ve ilk politikalar uygulanır. Bkz. cihaz kaydı.
COBO (Corporate-Owned, Business-Only)
Cihazın kuruma ait olduğu ve yalnızca iş için kullanıldığı sahiplik modeli. Cihaz tam olarak yönetilir. Bkz. cihaz sahiplik modelleri.
Coğrafi sınır (geofence)
Harita üzerinde çizilen sanal sınır. Cihaz bu bölgeye girdiğinde ya da bölgeden çıktığında MDM kayıt tutabilir, uyarı gönderebilir ya da farklı bir politika uygulayabilir. Bkz. konum ve coğrafi sınır.
COPE (Corporate-Owned, Personally Enabled)
Cihazın kuruma ait olduğu ama kişisel kullanıma da izin verildiği sahiplik modeli. Güncel Android sürümlerinde COPE cihazlarda bir iş profili bulunur; kurum iş tarafını ve cihaz genelindeki bazı ayarları yönetir.
COSU (Corporate-Owned, Single-Use)
Tek amaçlı cihazın eski adı: kiosk, el terminali ya da araç tableti gibi tek bir işe kilitlenmiş kurum cihazı. Bkz. kiosk ve tek amaçlı cihazlar.
CYOD (Choose Your Own Device)
Çalışanların, kurumun onayladığı ve bedelini ödediği bir listeden cihaz seçtiği sahiplik modeli. Yönetimi genellikle COBO ya da COPE cihazlarla aynıdır.
Ç
Çoklu kiracı yapısı
Tek bir MDM kurulumunun birbirinden ayrı birden çok kuruma ya da birime hizmet verdiği, her birinin yalnızca kendi cihazlarını ve ayarlarını gördüğü mimari (multi-tenancy). Şirket grupları ve hizmet sağlayıcılar için kullanışlıdır.
D
Dayanıklı cihaz (rugged)
Düşmeye, suya, toza ve aşırı sıcaklıklara dayanacak şekilde üretilmiş telefon, tablet ya da el terminali. Lojistik, enerji, madencilik ve saha işlerinde yaygındır. Bkz. gömülü ve özel donanım.
Device Admin API
Android’in ilk yönetim arayüzü. Kurumsal kullanım için artık önerilmez; güncel MDM’ler bunun yerine Android Enterprise modlarını (Device Owner ve Profile Owner) kullanır.
Device Owner
Yönetim uygulamasının cihazın tamamını kontrol ettiği Android Enterprise modu. Yeni ya da fabrika ayarlarına döndürülmüş bir cihazda kurulum sırasında atanır; kurum cihazlarında ve tek amaçlı cihazlarda kullanılır.
DPC (Device Policy Controller)
Kurumun politikalarını Android’in yönetim arayüzleri üzerinden cihazda uygulayan uygulama. Device Owner ya da Profile Owner olarak çalışır. Çoğu MDM ürününde ajan aynı zamanda DPC’dir.
E
EMM (Enterprise Mobility Management)
MDM’den daha geniş bir kategori; mobil cihazlarda uygulama, içerik ve kimlik yönetimini de kapsar. Türkçede Kurumsal Mobilite Yönetimi denir. Bkz. MDM, EMM ve UEM farkı.
F
FRP (Factory Reset Protection)
Yetkisiz bir fabrika ayarlarına sıfırlama işleminden sonra cihazın yeniden kullanılabilmesi için daha önce oturum açılmış bir hesabın kimlik bilgilerini isteyen Android özelliği. Kurumlar cihazlarının kilidini hangi hesapların açabileceğini belirleyebilir; böylece çalınan cihaz sıfırlanıp yeniden kullanılamaz.
G
GDPR
Avrupa Birliği’nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (2016/679 sayılı Tüzük); Mayıs 2018’den beri uygulanıyor. AB’deki kişilerin kişisel verilerinin, yönetilen cihazlardan toplanan veriler dahil, nasıl işleneceğini düzenler.
İ
İş profili
Android cihazda iş uygulamaları ve verisi için ayrılmış, kurumun yönettiği ayrı alan; kişisel taraf gizli kalır. Bkz. iş profili ve kişisel cihazlar.
İzin listesi ve engel listesi
İzin listesi (allowlist), cihazda kullanılabilecek uygulamaları ya da web sitelerini belirtir; engel listesi (blocklist) ise kullanılamayacakları belirtir. İzin listesi daha katıdır ve kiosk ile tek amaçlı cihazlarda yaygındır. Bkz. uygulama yönetimi.
K
Kapalı ağ
İnternet bağlantısı olmayan ağ; izole ağ da denir. Kapalı ağda kullanılan bir MDM kurum içinde çalışmalı ve hiçbir dış servise bağımlı olmamalıdır. Bkz. bulut mu, kurum içi mi.
Kiosk modu
Cihazı bir uygulamaya ya da onaylı birkaç uygulamaya kilitleyen ve sistem ayarlarını gizleyen mod. Self servis ekranlarda, el terminallerinde ve sınıf tabletlerinde kullanılır. Bkz. kiosk modu nedir ve kiosk modu.
Kullanıcısız kayıt
Cihazı belirli bir kişiye atamadan kaydetmek. Kiosklar ya da vardiyalı el terminalleri gibi paylaşılan ve tek amaçlı cihazlarda yaygındır. Bkz. paylaşılan cihazlar.
Kurum içi kurulum
MDM sunucusunun müşterinin kendi veri merkezinde ya da özel bulutunda çalıştığı kurulum modeli (on-premises). Veriyi kurum içinde tutar ve kapalı ağlarda kullanıma imkân verir. Bkz. kurulum seçenekleri.
KVKK
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; 2016’dan beri yürürlükte. Türkiye’deki kurumların işlediği kişisel verilere, çalışan cihazlarından toplanan veriler dahil, uygulanır. Bkz. KVKK ve Mobil Cihaz Yönetimi.
L
LDAP
Lightweight Directory Access Protocol; kullanıcı hesaplarını ve grupları bir dizinden okumanın standart yolu. MDM’ler LDAP’ı kullanıcı hesaplarını eşitlemek ve yöneticilerin dizin hesaplarıyla oturum açmasını sağlamak için kullanır. Bkz. kimlik ve entegrasyon.
Lock task mode
Kiosk modunun arkasındaki Android özelliği. Cihaz politika denetleyicisi, belirli uygulamaların lock task modunda çalışmasına izin verir; kullanıcı bu uygulamalardan çıkamaz. Genellikle ajanın Device Owner olduğu cihazlarda kullanılır.
Logcat ve hata raporu
Logcat, Android’in sistem logudur; hata raporu (bug report) ise daha kapsamlı bir log ve tanılama paketidir. Bunların uzaktan toplanması, geliştirici ve destek ekiplerinin uygulama çökmelerinin nedenini bulmasına yardımcı olur.
M
MAM (Mobile Application Management)
Cihazın tamamı yerine belirli uygulamaların ve verilerinin yönetimi; Türkçede Mobil Uygulama Yönetimi. Dağıtım, yapılandırma, güncelleme ve uygulama içindeki verinin korunmasını kapsar.
Managed Google Play
Google Play Store’un kurumsal sürümü. Yöneticiler kullanıcıların hangi herkese açık ve kuruma özel uygulamaları kurabileceğini onaylar; MDM bunları sessizce kurabilir.
MCM (Mobile Content Management)
Belge, form ve dosyaların cihazlara kontrollü biçimde ulaştırılması; Türkçede Mobil İçerik Yönetimi. Bkz. içerik yönetimi.
MDM (Mobil Cihaz Yönetimi)
Bir kurumun mobil cihazları merkezi bir konsoldan kaydetmesini, yapılandırmasını, korumasını ve desteklemesini sağlayan yazılım. Bkz. MDM nedir.
N
NFC ile kayıt
Fabrika ayarlarındaki cihaza, kurulum bilgilerinin ikinci bir cihazın NFC üzerinden dokundurulmasıyla aktarıldığı kayıt yöntemi (NFC provisioning). Desteği Android sürümüne ve cihaz modeline göre değişir.
O
OTA güncelleme
Over-the-air; kabloyla değil ağ üzerinden gelen yazılım ya da sistem güncellemesi. MDM’ler işi aksatmamak için işletim sistemi güncellemelerini planlayabilir ya da erteleyebilir.
Ö
Ölçülülük (veri minimizasyonu)
Yalnızca belirtilen amaç için gereken kişisel verinin toplanması ilkesi. KVKK bunu, kişisel verilerin “işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü” olması olarak ifade eder. MDM açısından, gerekmeyen yerde konum gibi veri toplamanın kapatılması anlamına gelir.
P
PKI (Public Key Infrastructure)
Kimliği kanıtlamak ve trafiği şifrelemek için kullanılan sertifika ve sertifika otoritesi sistemi; açık anahtar altyapısı. MDM’ler Wi-Fi, VPN ve uygulama kimlik doğrulaması için sertifika dağıtır.
Politika
Bir cihaza ya da gruba uygulanan ayar ve kısıtlamalar bütünü; örneğin parola kuralları, kapatılmış kamera ya da izinli uygulamalar. Bkz. politikalar.
Profile Owner
Yönetim uygulamasının cihazın tamamını değil yalnızca iş profilini kontrol ettiği Android Enterprise modu. BYOD ve COPE cihazlarda kullanılır.
Q
QR kod ile kayıt
Yeni ya da fabrika ayarlarına döndürülmüş cihazlar için kayıt yöntemi: Kurulum sihirbazı MDM bilgilerini içeren bir QR kodu okur, ardından ajanı otomatik olarak indirip yapılandırır.
R
REST API
Diğer sistemlerin MDM’den veri okumak ve komut göndermek için kullandığı web arayüzü. Örneğin bir yardım masası ya da varlık yönetimi aracı REST API üzerinden MDM ile iletişim kurabilir.
Rol tabanlı erişim kontrolü (RBAC)
Konsol yetkilerini yardım masası, bölge yöneticisi ya da denetçi gibi rollere göre verme yöntemi. Her yönetici yalnızca rolünün izin verdiği bilgileri görür ve işlemleri yapar.
S
SaaS (Software as a Service)
Yazılımı üreticinin barındırdığı, müşterilerin abonelikle internet üzerinden kullandığı hizmet modeli. Bulut MDM bir SaaS hizmetidir.
Seçici silme
Kişisel veriye dokunmadan yalnızca iş profili gibi iş verisinin silinmesi. Çalışan ayrıldığında kişisel cihazlarda kullanılır.
Sessiz kurulum
Bir uygulamayı kullanıcıdan onay istemeden kurmak ya da güncellemek. Android’de Device Owner gibi yönetim yetkileri ya da Managed Google Play üzerinden kurulum gerektirir.
U
UEM (Unified Endpoint Management)
Mobil cihazların, dizüstü ve masaüstü bilgisayarların ve diğer uç noktaların tek konsoldan yönetimi; Türkçede Birleşik Uç Nokta Yönetimi. Bkz. MDM, EMM ve UEM farkı.
Uyumluluk politikası
Bir cihazın karşılaması gereken koşullar; örneğin en düşük işletim sistemi sürümü, etkin ekran kilidi ya da değiştirilmemiş sistem. Cihaz uyumsuz hale geldiğinde MDM yöneticiyi uyarabilir ya da cihazı kilitlemek gibi otomatik bir eylem yapabilir.
Uzaktan silme
Genellikle cihaz kaybolduğunda ya da çalındığında, cihazdaki verinin konsoldan silinmesi. Tam silme, cihazı fabrika ayarlarına döndürür.
V
Veri işleyen
Veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel veri işleyen kişi ya da kurum. Müşteri verisini barındıran bir bulut MDM üreticisi genellikle veri işleyendir.
Veri sorumlusu
Kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen kişi ya da kurum. Çalışan cihazlarını yöneten işveren, MDM’in topladığı veriler için veri sorumlusudur. Bkz. KVKK ve Mobil Cihaz Yönetimi.
Veri yerelliği
Verinin saklandığı fiziksel konum, genellikle ülke. Bazı kanunlar, sözleşmeler ve politikalar verinin belirli bir ülkede ya da tesiste kalmasını şart koşar.
VPN (Virtual Private Network)
Cihaz ile kurum ağı arasında şifreli bir tünel. MDM, bir VPN’i yapılandırabilir ve Android’de her zaman açık olacak şekilde ayarlayarak iş trafiğinin korumasız bir bağlantı üzerinden iletilmesini önleyebilir.
Y
Yönetim konsolu
Yöneticilerin cihazları, politikaları, uygulamaları ve raporları yönettiği web arayüzü. MDM sunucusunda, yani üreticinin bulutunda ya da kurum içinde çalışır.
Z
Zero-touch kayıt
Kurum cihazları için bir Android kayıt yöntemi. Katılımcı bayilerden alınan cihazlar önceden kuruma atanır ve ilk açıldıklarında otomatik olarak MDM’e kaydolur. Bkz. cihaz kaydı.